روغن موتور، یکی از اصلیترین نیازهای هر خودرو برای داشتن عملکرد مناسب است. موتور خودرو، همچون قلب تپنده آن است و بیتوجهی به آن، خسارات جبران ناپذیر بسیاری را به خودرو شما وارد میکند. یکی از راههای بهبود عملکرد موتور خودرو و افزایش طول عمر آن، استفاده از روغن موتور مناسب است.
عمر موتور خودرو شما تا حد زیادی به نوع روغن موتوری که استفاده میکنید بستگی دارد؛ بنابراین برای افزایش عمر موتور خوردو، باید از روغن موتور باکیفیت و مناسب با خودرو خود استفاده کنید. با این تفاسیر، انتخاب یک روغن موتور مناسب برای خودرو از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.
یک انتخاب مناسب، به میزان آگاهی شما از انواع روغن موتور و نحوه عملکرد آنها در خودرو بستگی دارد. در این مقاله قصد داریم راهنمای کامل و چگونگی انتخاب بهترین روغن موتور و هر آنچه در این مورد به آن نیاز دارید را بیان کنیم. اگر به فکر سلامت موتور خودرو خود بوده و برای آن ارزش قائل هستید، تا آخر این مقاله با ما همراه باشید.
روغن موتور چیست؟
روغن موتورها ترکیبات پیچیدهای هستند که از روغن پایه و انواع افزودنیها تشکیل شدهاند. هر خودوریی برای اینکه بتواند عملکرد صحیحی داشته باشد، به روغن مناسب موتور نیاز دارد. در حقیقت، روغن موتور یک عنصر ضروری برای موتور خودرو میباشد. با افزایش سن موتور، اهمیت استفاده از روغن مرغوب، روزبهروز بیشتر احساس میشود.
در حالت کلی میتوان گفت، روغن موتورها که گاهی اوقات روانکار نیز نامیده میشوند، دستهای از روغنها هستند که برای کاهش اصطکاک، حرارت و سایش بین اجزای مکانیکی موتور که در تماس با یکدیگر هستند، استفاده میشوند.
داشتن موتوری سالم با عمری طولانیتر، مستلزم تغذیه موتور از یک روغن موتور مناسب است. عدم استفاده از روغن مناسب باعث میشود قطعات موتور خودرو خراب شده و در نهایت موتور، آسیب جدی ببیند. از آنجایی که تعویض قطعات موتور بسیار سخت بوده و هزینههای بسیار زیادی در پی دارد، بنابراین بهتر است از روغن ماشین مناسب استفاده کنید تا دچار هزینههای اضافی و سرسامآور تعمیر و یا تعویض موتور خودرو نشوید.
تاریخچه روغن موتور
تاریخ استفاده از روغنها و روانکارها به هزاره چهارم قبل از میلاد مسیح برمیگردد، یعنی درست در زمانی که چرخ و ارابه اختراع شده بود. در آن زمان، محورهای چرخهای ارابه بعد از مدتی بر اثر اصطکاک نیمسوز میشدند. در ابتدا سعی میکردند تا با استفاده از آب، محورها را خنک کرده و از فرسایش آنها جلوگیری کنند، اما بعد از مدتی و در راستای تلاش مصریان، استفاده از روغنهای گیاهی مانند روغن زیتون مرسوم شد.
در قرون وسطی و با ورود ماشینهای مسی و آهنی، سعی کردند تا از روغنهای دیگری مانند؛ روغن بادام، روغن نهنگ و سایر روغنهای حیوانی استفاده کنند. اما استفاده از این روغنها مناسب نبود، چراکه روغنهای گیاهی و حیوانی مقاومت پایینی داشتند و خیلی زود تجزیه و یا فاسد میشدند.
بعد از آغاز فعالیت اولین چاه استخراج نفت مدرن، در قرن 19 میلادی و با پیشرفت و توسعه تکنولوژی، در اواخر قرن نوزده، روانکارهایی بر پایه نفت خام تولید و جایگزین روانکارهای گیاهی شدند. در قرن بیستم و با گسترش روزافزون صنایع و گسترش استفاده از اتومبیلها، نیاز به استفاده از روانکارها و روغن موتورهای باکیفیت بالاتر، بیشتر احساس شد.
روغن موتورهایی که کیفیت بهتر و طول عمر بالاتری داشتند و توانستند نیاز موتورهای پیچیده ماشینها را تامین کنند. امروزه انواع روغن موتورها با کیفیت و کارکردهای مختلفی تولید میشوند که وظایف مختلفی را در موتور خودرو برعهده میگیرند.
کار روغن موتور چیست؟
کار اصلی روغن در موتور خودرو، روانسازی و به حداقل رساندن اصطکاک بین اجزای موتور است. البته روغن موتورها وظایف بسیار مهم دیگری در موتور خودرو برعهده دارند. جلوگیری از زنگزدگی و خوردگی موتور، پاککنندگی موتور و معلق سازی مواد حاصل از سایش قطعات، آب بندی موتور، حفاظت از سطوح فلزی موتور، افزایش کارایی موتور و برخی از ویژگیهای دیگر، همگی از وظایف روغن موتور است.
البته توجه داشته باشید که همه روغنها این وظایف را انجام نمیدهند. در صورتی که روغن مورد استفاده شما، مناسب با موتور خودرو نباشد، علاوه بر اینکه سودی برای موتور شما نخواهد داشت، بلکه ممکن است کارایی موتور را نیز با مشکل مواجه کند. از همین رو در ادامه، انواع روغن موتور را بیان کرده و بهترین نوع روغن برای انواع خودروها را معرفی خواهیم کرد.
انواع روغن موتور
امروزه روغن موتورها در انواع مختلفی تولید و به بازار عرضه میشوند. تفاوت در نحوه تولید انواع روغن منجر به تفاوت در عملکرد و کارکرد آنها خواهد شد. این مایع حیاتی خودرو، براساس نوع تولید، به سه دسته مهم تقسیم میشود که عبارتاند از:
روغن موتور تمام سنتتیک
روغن موتورهای تمام سنتتیک بهطور کامل در آزمایشگاه و با مواد شیمیایی تولید میشوند. این روغنها بهصورت خالص بوده و توان کارکرد موتور خودرو شما را به بالاترین حد میرسانند. این نوع از روغن موتورها مصرف سوخت خودرو را کاهش میدهند و کارایی بیشتری نسبت به سایر روغن موتورها دارند؛ البته هزینه آنها نیز نسبت به سایر انواع روغنها بیشتر است.
ویژگیهای روغن سنتتیک:
- کاهش مصرف سوخت خودرو
- جلوگیری از فرسودگی قطعات خودرو
- ناخالصی کمتر نسبت به سایر روغنها
- حفظ خاصیت روغن و نیاز به تعویض کمتر
- افزایش طول عمر موتور
- مقاومت در برابر حرارت و گرما
روغن موتور نیمه سنتتیک
روغن موتورهای نیمه سنتتیک، ترکیبی از روغن سنتتیک و معمولی است. این نوع از روغنها نیز به خوبی از اجزای متحرک موتور محافظت میکنند و کارایی آنها بسیار بهتر از روغنهای مینرال است. البته باید به این نکته هم توجه کنید که این روغنها، تمام ویژگیهای روغنهای تمام سنتتیک را نداشته و قیمت کمتری نیز در مقایسه با آنها دارند.
ویژگیهای روغن نیمه سنتتیک:
- مخلوطی از روغنهای تمام سنتتیک و مینرال
- قیمت ارزانتر نسبت به روغنهای تمام سنتتیک
- عملکرد ضعیفتر نسبت به روغنهای تمام سنتتیک
- عملکرد بهتر نسبت به روغنهای مینرال
روغن موتور مینرال (معمولی)
پایه اصلی این نوع از روغنها، نفت خام است و از ترکیب روغنهای پایه هیدروکربن، پلی اینترنال الفین و پلی آلفا الفینها تولید میشوند. این روغن، ابتداییترین معیارهای محافظت از موتور خودرو را داشته و به دلیل ویسکوزیته پایین، موجب نشتی در موتور خودور میشود. از همین رو از این روغن برای خودروهایی که موتور آنها طراحی سادهای دارند و یا برای آببندی موتور خودرو صفر استفاده میشود. قیمت این نوع از روغنها نسبت به سایر انواع آن ارزانتر است.
روغنهای معمولی نمیتوانند در سرما یا گرمای زیاد از موتور ماشین محافظت کنند و در دماهای بسیار بالا یا بسیار پایین کارایی خود را از دست میدهند. علاوه بر این موارد، روغنهای معمولی را باید بعد از طی کردن 4000 کیلومتر تعویض کرد که این کار چندان بهصرفه نیست.
ویژگیهای روغن مینرال (معمولی):
- قیمت ارزان
- نیاز به تعویض در کوتاهمدت
- مناسب برای موتورهای قدیمی و ساده
- ناتوانی در کاهش حرارت موتور
آیا میتوان از ترکیب چند روغن موتور استفاده کرد؟
توجه داشته باشید که به هیچ عنوان نباید روغن موتورها را با هم ترکیب کنید. از آنجایی که نحوه ساخت و کارکرد هرکدام از روغن موتورها با هم متفاوت است، ترکیب آنها با هم به موتور خودرو شما آسیب وارد کرده و عملکرد صحیح آن را با مشکل مواجه میکند. برای داشتن بهترین عملکرد در موتور بهتر است از روغن موتور مناسب خودرو خود استفاده کنید.
مقدار مناسب روغن برای خودروها
حجم روغن و میزان روغن مصرفی برای هر خودرو متفاوت است. این حجم براساس تعویض روغن، نوع موتور، نوع خودرو شما و برخی عوامل دیگر متفاوت خواهد بود. در دفترچه راهنمای مربوط به روغن خودرو، حجم مناسب روغن موردنیاز برای خودرو شما درج شده است که با مراجعه به آن میتوانید حجم مناسب را تشخیص دهید.
مواد افزودنی در روغن موتور
روغن موتورهای مدرن دارای چندین ترکیب شیمیایی هستند که عملکرد آنها را بهبود میبخشد و با پاکسازی ناخالصیها به تمیز نگه داشتن موتور کمک میکنند.
مواد افزودنی متداول موجود در روغن موتور عبارتاند از:
- بازدارندههای کف برای جلوگیری از ایجاد کف و حباب در روغن
- بازدارندههای خوردگی برای محافظت در برابر زنگ زدگی با تشکیل یک نوار محافظ
- ضدیخ برای بهبود سیالیت روغن در دماهای سرد
- پراکنده کنندهها و آنتی اکسیدانها برای جلوگیری از تشکیل ناخالصیها و تجمع روی قطعات موتور
- عوامل ضدسایش برای کمک به روانکاری فوری هنگام روشن شدن موتور و به حداقل رساندن ساییدگی قطعات موتور
- بهبود دادن شاخص ویسکوزیته برای بهبود عملکرد روغن در دمای شدید
روغن موتور چگونه از موتور خودرو محافظت میکند؟
همان طور که اشاره کردیم، روغن مناسب موتور، وظیفه حفاظت از موتور خودرو را بر عهده دارد و این کار را با استفاده از روشهای مختلف انجام میدهد. روغنها علاوه بر جلوگیری از تجمع لجن غلیظ در موتور خودرو، آلودگیها و ذرات ناشی از رسوبات را از سطح موتور پاک کرده و از این طریق از بسته شدن مسیرهای موتور خودرو جلوگیری میکنند.
همچنین استفاده از روغن مناسب، حرارت ایجاد شده در برخی از قسمتهای موتور مانند رینگ پیستون که دمای آن به 600 درجه فارنهایت هم میرسد، را گرفته و از داغ شدن بیش از اندازه موتور جلوگیری میکند. برخی از روشهایی که روغن با استفاده از آنها از موتور خودرو محافظت میکند، عبارتاند از:
- از طریق پاکسازی موتور خودرو
- از طریق گرمازدایی و افزایش راندمان موتور
- از طریق پیشگیری از خوردگی و زنگ زدگی موتور خودرو
- از طریق تقلیل اصطکاک و کاهش سایش
ویژگیهای روغن مناسب برای موتور
استفاده از روغن انجین باکیفیت و مناسب، تاثیر بسیار زیادی در راندمان بهتر موتور خودرو شما خواهد داشت. روغن مناسب موتور ویژگیهایی دارد که باید در هنگام خرید به آنها توجه کنید. در ادامه به بررسی برخی از ویژگیهای روغن مناسب برای موتور خواهیم پرداخت:
کاهش مصرف سوخت
یکی از مهمترین وظایف روغن، کاهش مصرف سوخت در خودرو است. برای مثال روغن موتور پارانوکس، براساس نوع خودرو شما، مصرف سوخت را 20 الی 30 درصد کاهش خواهد داد. این هزینههای صرفهجویی شده در طولانیمدت، بسیار چشمگیر خواهد بود.
دارای خاصیت روانکاری بالا
روغن موتورها نوعی روانکار صنعتی هستند و برای روانکاری موتور خودروها استفاده میشوند. روغنهای مناسب موتور، خاصیت روانکاری بسیار بالایی داشته و اصطکاک خودرو را به حداقل میرسانند.
کاهش آلودگی صوتی
اصطکاک میان قطعات موتور خودرو و به هم خوردن این قطعات، باعث ایجاد صدا در موتور میشود. روغن مناسب موتور، تمام این آلودگیهای صوتی را از بین برده و حرکت قطعات بر روی یکدیگر را به راحتی ممکن میسازد. برای مثال روغن موتور پارانوکس صدای موتور خودرو شما را بهطور کامل از بین میبرد؛ به طوری که در برخی از موارد، صدای خودرو به قدری کاهش پیدا میکند که رانندگان متوجه خاموش یا روشن بودن خودرو خود نمیشوند!
کاهش استهلاک خودرو
یکی از بهترین راهها برای کاهش استهلاک موتور خودرو، استفاده از روغن باکیفیت و مناسب است. استفاده از روغن موتورهای باکیفیت، باعث کاهش پوسیدگی و استهلاک موتور خودرو میشوند.
تقویت موتور خودرو
وظیفه اصلی روغن مناسب موتور این است که با ایجاد تغییراتی مثبت در عملکرد موتور خودرو، منجر به تقویت موتور خودرو شما میشود.
عدم آسیب به محیط زیست
روزانه میلیونها خودرو در سطح کشور رفتوآمد کرده و هرکدام مقداری گاز سمی وارد محیطزیست میکنند. برخی از روغن موتورهای باکیفیت، برای محیط زیست خطری ندارند و از تولید گاز سمی در موتور خودرو جلوگیری میکنند. استفاده از این روغن موتورها کمکی موثر در راستای حفظ محیط زیست و کاهش آلودگی خواهد بود.